Mag u uw werknemers vragen of zij gevaccineerd zijn tegen corona?

17 september 2021
Artikel

Voor de veiligheid van werknemers en klanten wilt u als werkgever straks wellicht weten wie van uw werknemers zich heeft laten vaccineren en wie niet. Maar is dit in lijn met de AVG? En mag u dit vragen? De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) gaf antwoord.

Portretfoto van Niels Ista
Neem contact op met:
Niels Ista Jurist ondernemingsrecht en ICT-recht
Poppetjes die medewerkers voorstellen die vaccinatie krijgen van corona

Standpunt AP

De AP kwam onlangs met een standpunt. Werkgevers mogen niet aan hun werknemers vragen of ze tegen het coronavirus zijn gevaccineerd. Dit is in strijd met de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Werknemers hoeven hun werkgever niet te vertellen of ze al dan niet gevaccineerd zijn. Sterker nog, een werkgever mag er bij voorbaat al niet naar vragen. Net als ook de vraag of een werknemer zwanger is, verboden is.

Vaccinatie is persoons- en gezondheidsgegeven

Op grond van de AVG is het verzamelen, vastleggen, opvragen, raadplegen en gebruiken van gegevens over de gezondheid verboden. Het verrichten van dergelijke handelingen zonder het bestaan van een wettelijke verwerkingsgrondslag en een uitzonderingsgrond, kan voor u als werkgever leiden tot (hoge) boetes van de AP. Een vaccinatie zegt iets over iemands gezondheid. Daarom is het niet alleen een persoonsgegeven, maar ook een gezondheidsgegeven. En gezondheidsgegevens vallen onder de noemer bijzondere persoonsgegevens, waarvoor speciale regels gelden. Vanzelfsprekend gelden deze regels niet als er geen sprake is van registratie en/of verwerking in het kader van de AVG. Het is doorgaans verboden om bijzondere persoonsgegevens te verwerken, tenzij er een uitzondering uit de wet geldt.

Uitzondering toestemming medewerkers

Een mogelijke uitzondering geldt als u uitdrukkelijke toestemming heeft gevraagd aan uw werknemers. Hierbij is het van belang dat de toestemming in vrijheid en zonder enige druk is gegeven. De AP en de Europese toezichthouder (EDPB) stellen dat de uitdrukkelijke toestemming in een arbeidsrelatie niet als geldige uitzondering kan worden gezien, omdat er geen sprake is van gelijkwaardigheid. Werknemers staan namelijk in een ondergeschikte verhouding tot u als werkgever. Daartoe kunnen ze zich in dit kader onder druk gezet voelen. De praktijk liet hiervan eerder al voorbeelden zien waarin medewerkers weigerden hun temperatuur te laten meten, waardoor hen vervolgens het betreden van de werkplek werd ontzegd. Kortom, een beroep op de uitzondering ‘uitdrukkelijke toestemming’ blijkt in de praktijk lastig.

Uitzondering algemeen belang

Een andere mogelijke uitzondering uit de wet is dat gezondheidsgegevens wel mogen worden gedeeld als de verwerking ervan noodzakelijk is om redenen van algemeen belang op het gebied van de volksgezondheid. Dit is bijvoorbeeld het geval als de veiligheid in het gedrang komt. Dan moeten wel de rechten en de vrijheid van de betrokkenen goed worden beschermd. Vooral vanuit de zorg wordt een roep gedaan om deze uitzonderingsgrond. De zorg acht het van cruciaal belang dat vaccinatie-informatie van medewerkers kan worden verwerkt. Dit is vooral wenselijk in het belang van cliënten en collega’s en vanuit de verantwoordelijkheid voor hun veiligheid. Echter, om de vaccinatiestatus te kunnen opvragen, moet het ministerie eerst een uitzonderingsregel formuleren en die aan de Eerste en Tweede Kamer voorleggen. Een woordvoerder van het ministerie verwacht dat dit op korte termijn wordt voorgelegd. Voor vaccinatie tegen hepatitis B gelden al wel bijzondere regels. Voor coronavaccinaties ontbreekt momenteel nog een dergelijke richtlijn.

Verplichten vaccinatie?

Tijdens de eerste maanden van de crisis wilden veel werkgevers hun werknemers bij ingang van de werkplek controleren op corona en/of de daarmee gepaarde ziekteverschijnselen. Met het oog op het nabije coronavaccin is het nu ook de vraag of werkgevers werknemers kunnen verplichten zich te laten inenten met het vaccin. Ook het antwoord hierop luidt nee. Iedere Nederlandse burger heeft het recht op lichamelijk integriteit. Uitzonderingen op dit grondrecht zijn enkel mogelijk als dit bij wet is bepaald. De Nederlandse wet kent op dit moment geen vaccinatieplicht voor het coronavirus. Werknemers verplichten zich te laten vaccineren, behoort dus momenteel niet tot de mogelijkheden.

Het is u als werkgever wel toegestaan om werknemers vriendelijk te verzoeken zich te laten vaccineren. U moet hiermee wel voorzichtig te zijn. Voor een werknemer kan een dergelijke verzoek, zeker als dit meerdere malen voorgelegd wordt, voelen als niet wenselijke druk.

Meer weten?

De juristen van ABAB Legal hebben uitgebreide kennis en ervaring op het gebied van privacyrecht en kunnen u bijstaan bij het opmaken van privacybeleid. Onze juristen kunnen checken of uw organisatie voldoet aan de voorwaarden en bepalingen van de AVG. Neem hiervoor contact op met Niels Ista, jurist ondernemingsrecht en ICT-recht, via telefoonnummer 0165-531330 of stuur Niels een e-mail.

Wilt u meer weten over de AVG en corona? Onze jurist helpt u graag verder!

E-mail Niels
Portretfoto van Niels Ista
Jurist ondernemingsrecht en ICT-recht
Bel
0165-531330
Icoon download whitepaper

De AVG en de gevolgen voor uw organisatie

Download het whitepaper