Mag u personeel ontslaan wegens het niet laten vaccineren tegen corona?

3 augustus 2021
Artikel

Verschillende Amerikaanse bedrijven hebben aangekondigd dat hun werknemers alleen nog welkom zijn op hun werk, als zij gevaccineerd zijn. Mag u als werkgever in Nederland dit ook vragen van uw personeel?

Werkgever denkt na over weigeren personeel coronavaccinatie

Vaccinatieverplichting medewerkers Google en Facebook

Google en Facebook hebben aangekondigd dat ongevaccineerde werknemers niet meer naar hun werk mogen komen. Vooralsnog geldt deze vaccinatieverplichting alleen voor de werknemers in de Verenigde Staten, maar de twee multinationals onderzoeken ook of het mogelijk is om in andere landen een contractuele vaccinatieplicht in te voeren. Ook zorgpersoneel in de staat Texas kan worden ontslagen als zij zich niet laten vaccineren.

Hoe zit het met een vaccinatieverplichting in Nederland?  

Er is geen wet die u toestaat uw personeel te dwingen zich te laten vaccineren. Wat wel in de (Grond)wet staat: ieder individu heeft het recht om te beslissen wat er met zijn lichaam gebeurt. De verplichting tot vaccineren of zich te laten testen op de werkplek, is een inbreuk op grondrechten, zoals het recht op lichamelijke integriteit en het recht op privacy. De individuele werknemer beslist dus uiteindelijk zelf of hij of zich wil laten vaccineren.

U mag in Nederland wel vragen aan uw werknemer of hij zich heeft laten vaccineren. Dit moet wel een vrijblijvende vraag zijn waaraan geen consequenties zijn verbonden. Het verwerken van personeelsgegevens over vaccinatie is eveneens verboden op grond van grond van privacywetgeving. Alleen de arbodienst en bedrijfsartsen mogen gezondheidsgegevens verwerken bij bijvoorbeeld ziekteverzuim of re-integratie van werknemers.

Gerecht in eerste aanleg te Curaçao

Onlangs oordeelde de overzeese rechter op Curaçao dat een algemene vaccinatieplicht niet bestaat en dat zo’n verplichting evenmin past binnen de arbeidsverhouding. Vaccineren raakt immers het grondrecht van burgers op onaantastbaarheid van het menselijk lichaam en het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. Volgens de rechter op Curaçao moet de werkgever deze grondrechten van de werknemers respecteren. In de betreffende zaak verzocht de werkgever al zijn personeel zich te laten vaccineren. De werkgever stelde dat hij moe(s)t zorgen voor een veilige werkplek. Alleen zo kon hij alle werknemers zo veel mogelijk beschermen tegen een coronabesmetting. Deze verantwoordelijkheid kan meewegen bij de beoordeling of sprake is van een legitiem doel om inbreuk te maken op de grondrechten van een werknemer. Toen een werkneemster ervoor koos om zich niet te laten vaccineren, werd zij direct op staande voet ontslagen. De rechter op Curaçao vond dit veel te ver gaan. Zonder wettelijke vaccinatieplicht kan de keuze voor het niet laten vaccineren niet leiden tot een dringende reden voor ontslag op staande voet. Wel werd de arbeidsovereenkomst ontbonden. De coronapandemie heeft de verhoudingen op scherp gezet. Het recht van de werkneemster op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en lichamelijke integriteit kan haaks staan op het belang van de werkgever om zichzelf, zijn werknemers en anderen op de werkvloer tegen besmetting te beschermen.

De omstandigheden leidden er in dit geval toe dat voortzetting van de arbeidsrelatie niet meer haalbaar is. Het hielp niet dat de werkneemster onder niveau presteerde, de werkgever haar langere tijd het hand boven het hoofd heeft gehouden, maar dat nu in deze situatie niet meer op kan brengen. De werkgever zag de keuze voor het niet laten vaccineren ook als een vorm van verraad na alles wat zij voor de werkneemster heeft gedaan. De werkneemster kreeg uiteindelijk nog wel een beperkte vergoeding mee.

Oordeel Nederlandse rechter hetzelfde

Een Nederlandse rechter zal naar alle waarschijnlijkheid in een dergelijke situatie tot hetzelfde oordeel komen: er is op grond van de wet geen rechtvaardiging voor de vaccinatiedrang en daarmee is een ontslag op staande voet wegens het niet laten vaccineren door een werknemer ongeldig. Of de minder vergaande sanctie van ontbinding (van de arbeidsovereenkomst) door een Nederlandse rechter zou worden uitgesproken, hangt af van alle andere omstandigheden. Als er al een ontbinding zou worden uitgesproken, dan is het zeker niet ondenkbaar dat de werknemer recht heeft op een billijke vergoeding naast de wettelijk verschuldigde transitievergoeding.

Meer weten?

Wilt u advies over uw personeelsbeleid met betrekking tot corona-verplichtingen van werknemers? Neem contact op met Richard Ouwerling, jurist arbeidsrecht, via telefoonnummer 076-5438029 of stuur Richard een e-mail.

Meer weten over de arbeidsrechtelijke mogelijkheden die u kunt nemen tegen werknemers die ervoor kiezen om zich niet te laten vaccineren? Onze jurist helpt u graag verder!

E-mail Richard