Tussentijds opzeggen geliberaliseerde pacht gehandhaafd

26 mei 2020
Artikel

Een geliberaliseerde pachtovereenkomst geldt alleen voor los land en wordt voor bepaalde tijd aangegaan. Veel geliberaliseerde pachtovereenkomsten worden van jaar tot jaar afgesloten, maar het is ook mogelijk om bij aanvang een overeenkomst voor meerdere jaren achter elkaar overeen te komen. De vraag die met name in de laatste situatie opkomt, is of een geliberaliseerde pachtovereenkomst tussentijds opzegbaar is. De Centrale Grondkamer heeft zich hierover op 2 maart 2020 nogmaals uitgesproken.

Portretfoto van Anita van Bavel
Neem contact op met:
Anita van Bavel Jurist agrarisch recht en bestuursrecht
landbouwgrond met pachtrecht

Geliberaliseerde pacht versus reguliere pacht

Bij geliberaliseerde pacht geniet de pachter minder bescherming dan bij traditionele pacht, ook wel reguliere pacht of ‘vaste’ pacht, het geval is. De pachter heeft bijvoorbeeld geen voorkeursrecht van koop en de einddatum in de overeenkomst is ook daadwerkelijk de einddatum. Ondernemen partijen geen actie, dan wordt de geliberaliseerde pachtovereenkomst niet stilzwijgend verlengd. Bij reguliere pacht geldt juist het tegenovergestelde. Als de pachtovereenkomst tussentijds niet wordt opgezegd door een van de partijen of de pacht wordt niet met wederzijds goedvinden beëindigd, dan wordt bij reguliere pacht de looptijd automatisch met zes jaar verlengd.

Tussentijdse opzegging

Het tussentijds opzeggen van een geliberaliseerde pachtovereenkomst was lange tijd niet mogelijk. Vanuit praktisch oogpunt was dit ook niet direct noodzakelijk. Bij toekomstige gebeurtenissen waarvan het nog niet zeker was dat ze zouden intreden, konden grondeigenaren er altijd voor kiezen om de grond voor een korte duur te verpachten. Aan het einde van de looptijd zou de grond weer beschikbaar zijn voor de verpachter. Als de grondeigenaar dan bijvoorbeeld toch geen verkoopplannen had, kon de grond weer opnieuw verpacht worden.

Een geliberaliseerde pachtovereenkomst moet door de Grondkamer goedgekeurd worden. De Grondkamer toetst of de bepalingen uit de pachtovereenkomst niet in strijd zijn met het pachtrecht. Namen partijen in het verleden een beding tot tussentijdse beëindiging via opzegging in de geliberaliseerde pachtovereenkomst op? Dan werd dit beding door de Grondkamer geschrapt. Ook de Centrale Grondkamer bevestigde deze lijn in haar uitspraken.

Wijziging

Op 22 november 2017 kwam de Centrale Grondkamer voor het eerst terug op eerdere uitspraken. De Centrale Grondkamer acht het voortaan in het belang van zowel de verpachter als de pachter dat een tussentijds beëindigingsbeding in een geliberaliseerde pachtovereenkomst mogelijk wordt. Wel koppelt de Centrale Grondkamer hieraan de voorwaarde dat de beëindigingsgrond voor partijen objectief bepaalbaar is. Het is dus niet toegestaan dat de verpachter de geliberaliseerde pachtovereenkomst op elk door hem gewenst moment eenzijdig kan eindigen.

De pachtovereenkomst eindigt ook niet automatisch als een objectief bepaalbare gebeurtenis zich voorgedaan heeft. Het tussentijds beëindigingsbeding houdt in dat er een keuze is om de overeenkomst op te zeggen vanwege het feit dat een dergelijke gebeurtenis zich voorgedaan heeft.

Op 2 maart 2020 bekrachtigde de Centrale Grondkamer de lijn uit haar uitspraken van 22 november 2017. In deze uitspraak heeft de Centrale Grondkamer geoordeeld dat de dood van de verpachter en verkoop van het gepachte (blijkend uit een getekend koopcontract) objectief bepaalbare opzeggingsgronden zijn. De verpachter moet hierbij een opzegtermijn in acht nemen van drie maanden.

Conclusie

Op basis van de genoemde uitspraken wordt het voor de verpachter en de pachter interessant om geliberaliseerde pachtovereenkomsten voor een langere periode dan telkens voor één jaar af te sluiten. Het bevordert een duurzame relatie tussen verpachter en pachter. Bijkomend voordeel is dat er minder administratieve en financiële lasten mee gemoeid zijn. Er hoeft namelijk niet ieder jaar een nieuwe pachtovereenkomst opgesteld te worden die vervolgens telkens door de Grondkamer goedgekeurd moet worden.

Meer informatie of advies?

Wilt u een geliberaliseerde pachtovereenkomst afsluiten of heeft u vragen over een tussentijds beëindigingsbeding? Neem dan contact op met Anita van Bavel, jurist agrarisch recht en bestuursrecht via telefoonnummer 013-4647177 of stuur Anita een e-mail

Wilt u meer weten over dit onderwerp? Onze specialist helpt u graag verder!

E-mail Anita